De Heerlijkheid Meinerswijk …

Screenshot_2017-10-08-14-41-39[606]

Een historische wandeling door de Heerlijkheid Meinerswijk. Een boeiende rondleiding door een stukje middeleeuws Arnhem, waar de geschiedenis nog steeds voor het oprapen ligt.

We lopen door de weilanden en moeten het doen met de aanwijzingen en onze fantasie. Ik ben op zoek gegaan om er een beter beeld bij te krijgen.

‘t Huys Meinerswijk, ook wel het Kasteel van Arnhem genoemd, was het centrale punt van de Heerlijkheid en kende illustere bewoners zoals Maarten van Rossum en Barthold van Gent.

Maar niet alleen de Middeleeuwen vind je hier terug. Er is een Romeins fort gevonden van ruim 2000 jaar geleden.

De resten zijn in 1979 teruggevonden. En ca 847 hebben de Vikingen hier plunderend rondgetrokken. Stroomopwaarts vanuit Dorestad (Wijk bij Duurstede). Twee Middeleeuwse rivierschepen zijn teruggevonden en ook kwam een deel van een schipmolen (drijvende watermolen) naar boven.

Bron: Historische Kring Elden

Meinerswijk en de Praets worden al in 814 en 834 genoemd. Meinerswijk heette oorspronkelijk Meginhardeswich en is een afleiding van villa of Vicus Miginhardi. De Prast, zoals de Praets eerder genoemd werd, zou weleens van Romeinse oorsprong kunnen zijn en afgeleid van Praesidium of iets van dergelijke betekenis. Meinerswijk  wordt gerekend tot de oudste plaatsen waarvan de Vaderlandse geschiedenis melding maakt. Het oorspronkelijke Meinerswijk werd door de Noormannen in 847 verwoest en niet meer opgebouwd. Een heerlijkheid met een kasteel en wat boerderijen, was alles wat er van overbleef. Het kasteel wordt vaak aangeduid met Huis Meinerswijk.

De Praets is wellicht historisch gezien de meest interessante plek van Arnhem. Tot 1966 was dit buurtje samen met Meinerswijk een deelgebied van het dorp Elden. Door de unieke ligging is de relatie van de Praets met de stad belangrijker geweest dan met het dorp Elden. Op deze plek lag zo’n 300 jaar lang de Arnhemse schipbrug, de verbinding van de stad met de Betuwe. Ging je vroeger via de schipbrug de stad uit, dan zag je aan de oostkant van het bruggenhoofd in Meinerswijk een hardstenen jachtpaal staan met de tekst “Jachtpaal Heerlijkheid Meijnerswijk”.

De heerlijkheid heeft veel beroemde eigenaren gehad. Een van de laatste eigenaren was Graaf G.L.C.H. van Ranzow (1794-1866). Hij kocht in 1826 de heerlijkheid van de gemeente Arnhem. Daarna mocht hij zich Graaf van Ranzow van Meinerswijk noemen. Hij verkocht in 1845 de heerlijkheid voor bijna 160.000 gulden aan koning Willem II. Van Ranzow had goede banden met het Hof. Hij was bevriend met prins Alexander, de tweede zoon van Willem II en Anna Paulowna. Alexander is met Van Ranzow meerdere malen in Meinerswijk geweest. Graaf van Ranzow en prins Alexander hadden beiden hoge posities in het leger. Een krantenartikel uit 1840 geeft een aardig inkijkje in hun relatie.

Uit Arnhem wordt 23 junij gemeld:

Eergisteren had men het genoegen binnen deze muren te zien Z.K.H. prins Alexander der Nederlanden, komende van het Loo, alwaar Z.K.H. sedert enige tijd de valkenjagt heeft bijgewoond. Na bij den Graaf van Ranzow te zijn afgestapt en aldaar te hebben gedineerd, heeft Z.K.H. met gemelden heer een togje gemaakt naar Meinerswijk en is vervolgens naar het Loo teruggekeerd . Men verneemt, dat de Graaf van Ranzow enige dagen de valkenjagt heeft bijgewoond.

Het is niet duidelijk wat de plannen van de koning voor de heerlijkheid Meinerswijk waren. De Koninklijke familie hield in ieder geval van deze omgeving. Niet alleen blijkt dit uit de tochtjes van prins Alexander naar dit gebied. Koningin Anna Paulowna verbleef graag in een dependance van hotel Bellevue aan de Utrechtseweg, waar zij een schitterend uitzicht had op Meinerswijk. Van een concreet bouwplan voor het oude Huis Meinerswijk in opdracht van de koning is het in ieder geval niet gekomen. De gronden en gebouwen werden na de koop aan derden verpacht. Het kasteel werd verhuurd aan de heer S. Murkens die er een theetuin hield, waar volgens schrijver Antoon Markus, Arnhemse families gaarne vertoefden. Je kon er genieten van een prachtig panorama op de stad en de aangrenzende heuvels. Daar is gelukkig na al die tijd niet veel aan veranderd. Waarschijnlijk heeft de koning zelf van zijn aankoop niet veel gebruik gemaakt.

Koning Willem II stierf plotseling in 1849. Hij liet veel bezittingen na, maar ook veel schulden. De grootste schuldeiser was zijn zwager Nicolaas I, de Tsaar van Rusland. Een speciale commissie heeft nog jaren na de dood van de koning veel werk gehad om alle schulden en bezittingen in kaart te brengen. De erfgenamen moesten op de verkoop van Meinerswijk genoegen nemen met een verlies van 40.000 gulden. Phanos is dus niet de enige geweest die verlies heeft geleden op grondspeculatie in Meinerswijk. De koning heeft zeker één keer de heerlijkheid Meinerswijk bezocht en wel in mei 1845, de dag waarop de spoorlijn Amsterdam-Arnhem officieel in gebruik werd genomen. De Arnhemsche Courant meldt dat “de Koning, benevens de prinsen van Oranje, Alexander en Hendrik en Prins Frederik voordat zij naar de residentie terugstoomden eerst een uitstapje naar Hoogstdeszelfs nieuwe heerlijkheid Meinerswijk hebben gemaakt”. Het Huis Meinerswijk werd in 1853 afgebroken. Het huis waartegen een toren met een leien spits stond, had toen nog enige bijgebouwen, maar was niet meer bewoonbaar.

Na zo’n culturele zondagochtend is het toch belangrijk om dit af te sluiten met een heerlijk kopje koffie.  We lopen nog even naar het centrum van Arnhem … en ook daar weer een historische les van een kenner …


Op naar 28 oktober De dag van de Arnhemse geschiedenis

Advertenties

Een gedachte over “De Heerlijkheid Meinerswijk …

Voeg uw reactie toe

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: